عظيمى است و در اصل واجب نيست نه شرعا نه شرطا [ 1 ] ، مگر در نماز جمعه با وجود شرايطى كه در محلّ آن ذكر شده است و در هيچ يك از نافله‌هاى اصلى ، جز نماز استسقاء مشروع نيست ، اگر چه به واسطهء نذر و مانند آن واجب شود و قبلا گذشت كه احتياط آن است كه نماز دو عيد فرادا خوانده شود و جماعت در آنها رجاء بدون اشكال است . ( 1 ) مسألهء 1 - لازم نيست نوع و كيفيّت نماز امام و مأموم يكى باشد . بنابراين ، كسى كه مىخواهد يكى از نمازهاى روزانه را بخواند ، مىتواند به كسى كه يكى از نمازهاى روزانه را مىخواند اقتدا كند ، اگر چه يكى تمام مىخواند و ديگرى شكسته ، يا نماز يكى ادا است و نماز ديگرى قضا . همچنين كسى كه مىخواند نماز آيات بخواند ، مىتواند به كسى كه او هم نماز آيات مىخواند اقتدا كند ، اگر چه مثلا يكى براى زلزله و ديگرى براى كسوف نماز مىخواند ، ولى كسى كه مىخواهد نماز روزانه بخواند ، نمىتواند به كسى كه نماز عيد و آيات و نماز ميّت ، بلكه نماز احتياط و طواف مىخواند يا بالعكس اقتدا كند همچنين در خواندن يكى از پنج نمازى كه گفته شد ، نمىتوان به كسى كه يكى ديگر از آن پنج نماز را مىخواند اقتدا كرد ، بلكه مشروع بودن خواندن نماز طواف و نماز احتياط به جماعت محلّ اشكال است . ( 2 ) مسألهء 2 - كمترين عددى كه در غير نماز جمعه و عيد ، جماعت با آن منعقد مىشود ، دو نفر است : يكى امام ، ديگرى مأموم ، چه مأموم مرد باشد يا زن ، بلكه بنابر اقوا اگر مأموم بچّه مميّز باشد نيز كفايت مىكند . ( 3 ) مسألهء 3 - در غير نماز جمعه و نماز عيد فطر و قربان و بعض فروع نماز معاده بنابر مشروعيّت آن [ نمازى كه به طور فرادا خوانده شده و چون جماعت منعقد شود ، دوباره همين نماز به جماعت خوانده شود ، معاده نام دارد . ] منعقد شدن نماز جماعت مشروط به اين نيست كه امام ، جماعت و امامت را نيّت كند ، اگر چه حصول ثواب براى امام ، متوقّف بر چنين نيّتى است ، ولى مأموم بايد نيّت اقتداى به امام را بكند ، بنابراين اگر مأموم نيّت اقتدا نكند ، جماعت منعقد نمىشود ، اگر چه در افعال و اقوال از امام تبعيّت كند و امام بايد يكى باشد ، پس اگر كسى اقتداى به دو نفر را نيّت كند ، اگر چه آن دو با هم نماز بخوانند ، جماعت منعقد نمىشود . همچنين بايد امام را با اسم يا وصف يا اشارهء ذهنى يا اشارهء خارجى تعيين كند ، مثل اين كه اقتداى به شخص حاضر را نيّت نمايد ، اگر چه او را نشناسد ، ولى مىداند كه عادل است و براى اقتدا صلاحيّت دارد ، بنابراين ، اگر به يكى از اين دو نفر نيّت اقتدا كند ، جماعت منعقد نمىشود ، اگر چه قصدش اين باشد كه بعدا او را مشخص كند . ( 4 ) مسألهء 4 - اگر شك كند كه نيّت اقتدا كرده يا نه ، بايد بنا را بر اقتدا نكردن بگذارد ، هر چند كه بداند به قصد نماز جماعت ايستاده است ، بلكه حتّى اگر به هيأت و وضعيّت

--> [ 1 ] فرهنگنامه مراجعه شود .